Syndrom współuzależnienia
– gdy Twoje życie kręci się wokół kogoś innego
Wyobraź sobie, że budzisz się rano, a pierwsza myśl, jaka przychodzi Ci do głowy, dotyczy kogoś innego. Czy on (lub ona) będzie dziś w dobrym humorze? Czy znów wróci późno? A może tym razem uda się uniknąć awantury? Tak wygląda codzienność wielu osób, które doświadczają współuzależnienia i żyją w cieniu uzależnienia bliskiej osoby.
Kim jest osoba współuzależniona?
To ktoś, kto poświęca własne potrzeby, pragnienia i marzenia, aby ratować kogoś innego. Ktoś, kto bierze na siebie winę za sytuacje, na które nie ma wpływu, i wierzy, że jeśli tylko postara się bardziej, wszystko się ułoży. Ale prawda jest inna – współuzależnienie to pułapka, która odbiera wolność i radość życia.
Osoba współuzależniona często nie zdaje sobie sprawy, że jej życie jest podporządkowane problemowi drugiej osoby. Usprawiedliwia jej zachowanie, wierząc, że miłość, cierpliwość i poświęcenie mogą coś zmienić. Stopniowo zatraca własną tożsamość, ponieważ dostosowuje się do wymagań i nastrojów osoby uzależnionej. Rezygnuje z własnych marzeń, zainteresowań, a nawet relacji społecznych, bo cała jej energia skupiona jest na „ratowaniu” drugiej osoby.
Współuzależnienie nie dotyczy tylko partnerów osób uzależnionych. Może dotykać także dzieci wychowywanych w rodzinach z problemem uzależnienia, rodzeństwo, rodziców czy przyjaciół. Niezależnie od relacji, schemat jest podobny – życie wokół kogoś, kto rani, i przekonanie, że własne szczęście zależy od zmiany tej osoby.
Czym jest syndrom współuzależnienia?
Syndrom współuzależnienia to nie tylko życie z osobą uzależnioną. To także psychologiczny mechanizm, który sprawia, że całe nasze życie zostaje podporządkowane problemowi drugiej osoby. Osoby współuzależnione często nieświadomie przyjmują rolę ratownika, kontrolera, opiekuna, a czasem nawet ofiary.
Kluczowe cechy współuzależnienia to:
- obsesyjne myślenie o drugiej osobie – każdy jej ruch, nastrój czy zachowanie wpływa na Twój stan emocjonalny.
- niskie poczucie własnej wartości – potrzeba bycia potrzebnym jako sposób na budowanie swojej tożsamości.
- lęk przed porzuceniem – strach przed samotnością sprawia, że osoby współuzależnione tkwią w destrukcyjnych relacjach.
- kontrola i poświęcenie – często wydaje się, że im bardziej się starasz, tym większa szansa na zmianę uzależnionego bliskiego.
- zaniedbywanie siebie – własne potrzeby, marzenia i cele schodzą na dalszy plan.
Historie, które mogą być Twoją historią
💔 Anna, 38 lat
"Przez lata żyłam w napięciu, kontrolując każdy krok męża. Kiedy nie wracał na noc, dzwoniłam, pisałam, czekałam. Rano tłumaczyłam jego zachowanie przed dziećmi. Próbowałam dostosować się do jego nastrojów, aby unikać tematów, które mogłyby wywołać konflikt. Wierzyłam, że jeśli będę lepszą żoną, on przestanie pić. Zatraciłam siebie, bo chciałam ratować kogoś, kto nawet nie chciał być ratowany. Dopiero terapia pozwoliła mi zobaczyć, że nie jestem odpowiedzialna za jego decyzje i że moje życie też ma wartość".
🔄 Marta, 29 lat
"Mój ojciec pił odkąd pamiętam. Od dziecka byłam jego terapeutką, pocieszycielką, a potem opiekunką. Wstydziłam się tego przed znajomymi, więc uczyłam się ukrywać prawdę i nie mówić o problemach w domu. Kiedy dorosłam, wchodziłam w relacje, w których zawsze to ja dźwigałam ciężar odpowiedzialności. Nie zauważyłam, że nie umiem myśleć o sobie, że życie w stresie i gotowości do ratowania innych stało się dla mnie normą. Dopiero na terapii zrozumiałam, że moje życie należy do mnie i mam prawo o siebie zadbać".
😞 Tomek, 42 lata
"Moja żona od lat nadużywała leków. Ja przejmowałem jej obowiązki, tłumaczyłem ją przed znajomymi, wyciągałem z kłopotów. Wierzyłem, że jeśli tylko wystarczająco się postaram, ona się zmieni. Brałem na siebie coraz więcej, izolowałem się od znajomych, żeby nikt nie widział, co naprawdę dzieje się w naszym domu. Nie zauważyłem, jak bardzo przez to zaniedbałem siebie i nasze dzieci. Zrozumiałem to dopiero, kiedy trafiłem na terapię i usłyszałem, że nie muszę dźwigać tego ciężaru sam".
Jak rozpoznać, że syndrom współuzależnienia dotyczy Ciebie?
Twoje emocje zależą od zachowania drugiej osoby.
Masz poczucie winy, gdy próbujesz zadbać o siebie.
Ukrywasz problemy bliskiej osoby przed światem.
Wciąż dajesz drugie szanse, choć obietnice nigdy nie są dotrzymywane.
Twoje potrzeby są na ostatnim miejscu.
Czas zatrzymać się i spojrzeć na siebie inaczej!
Jeśli te historie są Ci bliskie, to znak, że warto spojrzeć na siebie z innej perspektywy. Być może przez lata przyzwyczaiłeś/aś się do tego, że to inni są ważniejsi, że musisz dźwigać ich problemy i że Twoje potrzeby mogą poczekać. Ale życie nie powinno polegać na ciągłym ratowaniu innych – masz prawo żyć własnym życiem, czuć radość i spokój.
Pierwszym krokiem do zmiany jest świadomość, że zasługujesz na coś więcej. Możesz zacząć od małych kroków – zauważenia siebie, swoich potrzeb, uczuć i marzeń. To nie jest egoizm – to troska o siebie. Wspieranie bliskiej osoby nie oznacza poświęcania siebie. Masz prawo żyć pełnią życia. 💙
📘 Chcesz dowiedzieć się, jak wspierać, ale nie ratować?
Mój e-book „Wspieram, nie ratuję” Przewodnik dla bliskich osób uzależnionych pomoże Ci zrozumieć granice między zdrowym wsparciem a współuzależnieniem. Znajdziesz w nim konkretne wskazówki, jak zadbać o siebie, jednocześnie nie porzucając bliskiej osoby.
mgr Elżbieta Skrocka
O mnie
Zakładki
Obszary pracy
Copyright © 2024 Elżbieta Skrocka
